Το σκάνδαλο των κινητών τηλεφώνων και των κεραιών κινητής τηλεφωνίας: οι βλάβες στην υγεία µας και τα εµπλεκόµενα οικονοµικο-πολιτικά συµφέροντα

Screen Shot 2017-12-06 at 13.55.57

Τι είναι στην πραγματικότητα το SAR; Πράγματι είναι ένας δείκτης προστασίας και πόσες μισές αλήθειες, ή ωμά ψέμματα, αλλά και γελοιότητες έχουν εμφανιστεί στη χώρα μας, σχετικά με την ακτινοβολία τής κινητής τηλεφωνίας; Αυτά αποκαλύπτονται και αναλύονται με τον πλέον κατανοητό τρόπο στο εξαιρετικό άρθρο που ακολουθεί, θα έλεγα με σιγουριά, το καλύτερο που έχει γραφεί γι΄ αυτά τα θέματα μέχρι σήμερα (2017), από έναν εκ των κορυφαίων Ελλήνων πανεπιστημιακών, τον κ. Χρήστο Γεωργίου.

Χρήστος Μουσουλιώτης

Screen Shot 2017-12-06 at 13.55.39

* * *

Το σκάνδαλο των κινητών τηλεφώνων και των κεραιών κινητής τηλεφωνίας: οι βλάβες στην υγεία µας και τα εµπλεκόµενα οικονοµικο-πολιτικά συµφέροντα

Χρήστος Γεωργίου

Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχηµείας

Τµήµα Βιολογίας Πανεπιστήµιο Πατρών

Στην Ελλάδα και στις περισσότερες χώρες της ΕΕ το 84% των πολιτών (380 εκατοµ.) είναι συνδροµητές σε κάποια εταιρεία κινητής τηλεφωνίας [1]: για την Ελλάδα αυτό µεταφράζεται σε περίπου 10.500.000 χρήστες σήµερα. Η χώρα µας βρίσκεται στην τέταρτη θέση στην Ευρώπη των «25» µε 85 κινητά ανά 100 κατοίκους (το 2002), αφήνοντας πίσω της ώρες όπως η Γαλλία και η Γερµανία. Είναι ενδεικτικό ότι το 1998 υπήρχαν µόνο 20 κινητά ανά 100 κατοίκους στη χώρα µας. Ο µέσος όρος αριθµού κινητών στην Ευρώπη των «25» είναι 78 ανά 100 κατοίκους. Την πρώτη θέση καταλαµβάνει η Ιταλία (91) και ακολουθούν η Σουηδία (89), η Φινλανδία (87), το Λουξεµβούργο(86), και το Ηνωµένο Βασίλειο µε την Τσεχία(84)[2].

Σήµερα υπάρχουν πάνω από 1,3 δισεκατοµµύρια χρήστες παγκοσµίως, και µπορεί κανείς να φανταστεί την ραγδαία αύξηση τους στο άµεσο µέλλον όταν τα ποσοστά τους στις πρώην ανατολικές χώρες και στις πολυπληθέστερες χώρες του πλανήτη Κίνα και Ινδία κυµαίνονται µόνο στο 20-30% του πληθυσµού τους[3]. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσµα την όλο και πιο µακροχρόνια έκθεση των χρηστών κινητού τηλεφώνου στην βλαπτική ακτινοβολία του, γεγονός που θα επιβεβαιώσει τις προειδοποιήσεις των επιστηµόνων για τις επιπτώσεις της στην υγεία των χρηστών. Αξίζει δε να σηµειωθεί ότι σήµερα υπάρχουν τουλάχιστον 15.000 επιστηµονικές εργασίες σχετικές µε τις βιολογικές επιπτώσεις των ηλεκτροµαγνητικών ακτινοβολιών από κινητά τηλέφωνα, κεραίες, πυλώνες µεταφοράς ρεύµατος, φούρνους µικροκυµάτων κ.α., και πολλές από αυτές είναι άκρως ανησυχητικές [4]. Ο πρωτοπόρος στην έρευνα των επιπτώσεων της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων στην υγεία µας Leif lford, καθηγητής στο Lund University της Σουηδίας, επισηµαίνει το κολοσσιαίο σκάνδαλο των κινητών τηλεφώνων, βγάζοντας το ζοφερό συµπέρασµα ότι «η έκθεση [µας] στα µικροκύµατά [τους] είναι το µεγαλύτερο βιολογικό πείραµα στο οποίο έχει υποβληθεί ποτέ ο άνθρωπος», και ότι κινδυνεύει άµεσα «να πνιγεί σε µια θάλασσα µικροκυµάτων».

Τα επιστηµονικά δεδοµένα και τα επιχειρήµατα των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας

Κατά την πορεία της διερεύνησης µακροπρόθεσµων προβληµάτων υγείας, οι µελέτες που καταλήγουν σε θετικό αποτέλεσµα στην πραγµατικότητα πιστοποιούν ότι υπάρχουν βιολογικές επιπτώσεις ακόµα κι όταν δεν διευκρινίζεται το πώς συµβαίνουν. Ως µεµονωµένες αυτές οι µελέτες, µπορεί να µην αντιπροσωπεύουν µια ολοκληρωµένη επιστηµονική απόδειξη, είναι όµως σηµαντικά τµήµατα µιας δαιδαλώδους βιολογικής αιτιολογίας, που µπορεί να πάρει χρόνια για να αποκαλυφθεί πλήρως. Υπό αυτή την έννοια, µπορεί να µην υπάρχει πλήρως ολοκληρωµένη απόδειξη ότι π.χ. το τσιγάρο ή η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων προκαλούν καρκίνο, όµως οι έρευνες διαρκώς αποκαλύπτουν επιµέρους σαφείς ενδείξεις και στατιστικά στοιχεία που δείχνουν ότι υφίσταται πρόβληµα υγείας. Καθώς η αφανής περίοδος εξέλιξης πολλών µακροχρόνιων ασθενειών κυµαίνεται από 10 έως 40 χρόνια, στην Ελλάδα οι επιπτώσεις των κινητών τηλεφώνων στην υγεία µας θα γίνουν φανερές κυρίως µετά το 2010, επειδή η ευρεία χρήση τους ξεκίνησε στην χώρα µας πριν µια 5ετία περίπου.

Οι εταιρείες κατασκευής κινητών τηλεφώνων εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει εναντίον των προϊόντων τους ούτε ένα επιβαρυντικό στοιχείο, θέση που θα µπορούσε να είναι είτε εσκεµµένη παραπληροφόρηση της κοινής γνώµης ή ανεπαρκής κατανόηση των διαδικασιών της επιστηµονικής έρευνας. Η επιλεκτική προσέγγιση των κινδύνων για την υγεία µας από τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας και γενικότερα από άλλες εταιρείες παραγωγής επισφαλών προϊόντων, και από τις ουσιαστικά συµπορευόµενες µε αυτές εθνικές και διεθνείς υπηρεσίες ελέγχου, ουσιαστικά ωθεί τους πολίτες να συνεχίζουν να εκτίθενται σε τοξικούς παράγοντες ακόµα κι όταν υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι κινδυνεύει η υγεία τους. Τα κράτη στην καλύτερη περίπτωση φθάνουν µέχρι να συνιστούν στους χρήστες την ‘λελογισµένη’ χρήση των προϊόντων αυτών, θέτοντας και κάποια «όρια ασφαλείας»-άλλοθι, όπως θα δούµε. Η ανθρωποκεντρική προσέγγιση της λύσης αυτού του προβλήµατος θα απαιτούσε από τις εταιρείες αυτές να αποδεικνύουν την ασφάλεια των προϊόντων τους πριν τα κράτη τους επιτρέψουν τη διάθεσή τους στους καταναλωτές. Κάτι τέτοιο είναι ουτοπικό για τις οικονοµίες της «ελεύθερης αγοράς» των χωρών της ΕΕ.

Βιολογικές επιπτώσεις

Τα κινητά τηλέφωνα, όπως και οι κεραίες των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, οι κεραίες ραδιοτηλεοπτικών σταθµών και οι πυλώνες της ΔΕΗ, εκπέµπουν µια µορφή ακτινοβολίας που εµφανίστηκε στον πλανήτη µας πολύ πρόσφατα (πριν περίπου 100 χρόνια). Κατά συνέπεια, ο οργανισµός του ανθρώπου δεν ανέπτυξε µηχανισµούς προστασίας έναντι αυτής κατά την µακρόχρονη διάρκεια της εξέλιξής του. Το σώµα µας αποτελείται από κύτταρα και όργανα, και η φυσιολογική ανάπτυξή του εξαρτάται από την αρµονική λειτουργία τους. Πολλές σηµαντικές λειτουργίες των κυττάρων, όπως του εγκεφάλου µας, στηρίζονται σε ηλεκτρικά ρεύµατα ανάλογα αυτών που παράγουν οι ηλεκτροµαγνητικές ακτινοβολίες. Είναι λοιπόν προφανές ότι τα κινητά τηλέφωνα και οποιαδήποτε άλλη παρόµοια εξωτερική πηγή ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας αλλοιώνουν τις φυσιολογικές λειτουργίες των κυττάρων και βλάπτουν τον οργανισµό µας.

Πρόσφατη µελέτη εξουδετέρωσε το µοναδικό επιχείρηµα των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, ότι δηλαδή οι ακτινοβολίες των κινητών τηλεφώνων δεν προκαλούν βιολογικές βλάβες επειδή δεν είναι «ιονίζουσες» (δηλαδή, δεν αλλοιώνουν τα χηµικά συστατικά των κυττάρων και των οργανισµών), και ότι το µόνο που θα µπορούσαν να προκαλέσουν είναι «θερµικές επιδράσεις», που όµως είναι αµελητέες µε το λίγο ποσό ακτινοβολίας που εκπέµπουν. Η µελέτη βρήκε έναν νέο µηχανισµό πρόκλησης βιολογικών βλαβών από την ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων. Μπορεί να αυξήσει δραµατικά (έως 11 φορές) τις δυνάµεις που αναπτύσσονται µεταξύ των συστατικών του σώµατός µας, κι εποµένως τις φυσιολογικές αλληλεπιδράσεις τους [5], µε συνέπεια καρκινογενέσεις και άλλες σοβαρές βλάβες που θα εκδηλωθούν 10-20 χρόνια αργότερα. Οι βιολογικές βλάβες στον άνθρωπο και στα πειραµατόζωα (οι οποίες θα παρουσιαστούν ακολούθως) µπορούν να εξηγηθούν µε βάση αυτόν το µηχανισµό.

Η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων εκπέµπεται ισόποσα προς όλες τις κατευθύνσεις και απορροφάται κυρίως από τον εγκέφαλό µας. Έρευνες στη Ρωσία το 2000 έδειξαν ότι ο εγκέφαλος απορροφά το 98% και η υπόλοιπη αρκεί για να πραγµατοποιηθεί το τηλεφώνηµα.

Αυτά επιβεβαιώθηκαν και από µια έκθεση της Επιτροπής Περιβαλλοντικής Υγείας της Αγγλίας, που συµπέρανε ότι το «20-80% της ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων απορροφάται άµεσα από το κεφάλι του χρήστη», και ότι η «έκθεση στην ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων επί µερικά λεπτά µπορεί να µετασχηµατίσει έναν όγκο από 5% σε 95% καρκινικό» [6]. Η ακτινοβολία ενός κινητού τηλεφώνου διεισδύει πιο βαθιά στον εγκέφαλο ενός 5χρονου και 10χρονου παιδιού απ’ ό,τι ενός ενήλικα[7]. Ενδεικτικά, από το 1998 ήταν γνωστό ότι οι συστηµατικοί χρήστες παρουσιάζουν κούραση, πονοκεφάλους, αίσθηση καψίµατος στο δέρµα κ.α. [8, 9]. Οι επιπτώσεις όµως είναι πολύ πιο σοβαρές (µέχρι και καρκινογενέσεις), όπως δείχνουν οι ακόλουθες έρευνες.

Α. Βλάβες στο DNA, στα έµβρυα και στην αναπαραγωγή

Το σώµα µας αποτελείται από 50.000 τρισεκατοµµύρια κύτταρα και δηµιουργεί 1 δισεκατοµµύριο νέα κύτταρα κάθε ώρα. Το αν αυτά τα κύτταρα θα είναι φυσιολογικά ή καρκινογόνα εξαρτάται και από το αν είναι κατεστραµµένο το DNA τους. Στις ΗΠΑ, ο Δρ. Henry Lai από το Πανεπιστήµιο Ουάσινγκτον διαπίστωσε καταστροφή του DNA µετά από έκθεση ποντικού σε ποσότητα ακτινοβολίας κινητου τηλεφώνου πιο κάτω ακόµα και από το «ασφαλές» επίπεδο έκθεσης (SAR ή Ειδικός Ρυθµός Απορρόφησης, βλέπε σχετικά παρακάτω) που ισχύει στις ΗΠΑ [10, 11]. Αυτό επιβεβαιώθηκε και από έρευνα του Δρ. Phillips και συνεργατών του, που διαπίστωσαν καταστροφή του DNA σε κύτταρα µετά από 24ωρη έκθεση σε χαµηλής έντασης ακτινοβολία µέχρι και 666 φορές χαµηλότερη από το θεσπισθέν επίσηµο όριο έκθεσής µας [12].

Η καταστροφή του DNA από την ακτινοβολία του κινητού τηλεφώνου µπορεί να οδηγήσει σε βλαβερές µεταλλάξεις στα γονίδια, που µεταφέρονται από γενεά σε γενεά. Αυτό το παρατήρησαν οι Δρ. Magras και Xenos σε ποντίκια που παρουσίασαν µόνιµη στειρότητα µετά από έκθεση επί 5 γενεές σε ακτινοβολία ισόποση µε αυτή που εκτίθενται οι χρήστες κινητών και ζουν κοντά σε κεραίες κινητής τηλεφωνίας. Αξίζει δε να σηµειωθεί ότι το ποσό της ακτινοβολίας στο οποίο εκτέθηκαν τα ποντίκια ήταν 500 φορές χαµηλότερο από το µέγιστο επιτρεπτό όριο έκθεσης του ανθρώπου σήµερα [13]. Άλλες µελέτες σε εγκυµονούντα ποντίκια έδειξαν ότι η µακροχρόνια έκθεση στην ακτινοβολία των κινητών επηρεάζει την ανάπτυξη του εµβρύου, κάτι που έχει επιβεβαιωθεί επίσης στα κοτόπουλα και τις φρουτόµυγες [14, 15].

Το 1997, ερευνητές του Καθολικού Πανεπιστήµιου των ΗΠΑ έκθεσαν 3.000 έµβρυα όρνιθας σε ακτινοβολία ανάλογη µε αυτή που εκπέµπουν τα κινητά τηλέφωνα, και διαπίστωσαν αύξηση νευρωνικών βλαβών κατά 2,5 φορές[16, 17]. Οι βρεφικές ανωµαλίες είναι το βασικό αίτιο της βρεφικής θνησιµότητας στον Δυτικό κόσµο, µε υπεύθυνες κυρίως την ανεγκεφαλίτιδα και την δισχιδή ράχη. Είναι ανωµαλίες του φυσιολογικού κλεισίµατος του νευρικού σωλήνα (στο έµβρυο 4 εβδοµάδων) και αποτελούν δυσµορφίες του νωτιαίου µυελού και του αναπτυσσόµενου εγκεφάλου. Εποµένως, η ακτινοβολία του κινητού τηλεφώνου µπορεί να προκαλέσει τέτοιες ανωµαλίες σε χρήστες π.χ. έγκυες γυναίκες.

Β. Βλάβες στον εγκέφαλο

Πρόκληση καλοήθων και κακοήθων όγκων: Η χρήση κινητού τηλεφώνου για πάνω από 10 χρόνια αυξάνει 4 φορές τον κίνδυνο ανάπτυξης ακουστικού νευρώµατος στο ακουστικό νεύρο του αυτιού[18]. Το ακουστικό νεύρωµα µπορεί να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο και να εξελιχθεί σε καρκίνο. Οι όγκοι του ακουστικού νευρώµατος αναπτύσσονται πιο συχνά στην πλευρά του εγκεφάλου (πίσω από το αυτί) που τοποθετεί ο χρήστης το κινητό τηλέφωνο, και ο κίνδυνος αυξάνει µε την αύξηση της συχνότητας και της διάρκειας χρήσης του κινητού. Κίνδυνο ανάπτυξης εγκεφαλικών όγκων επίσης διατρέχουν και οι χρήστες ασύρµατων τηλεφώνων (ντεκ)[14,19]. Οι συχνοί χρήστες κινητού τηλεφώνου παρουσιάζουν επίσης µείωση της αντικαρκινικής ορµόνης µελατονίνη, γεγονός που συσχετίστηκε µε αύξηση κατά 2,5 φορές της συχνότητας εµφάνισης καρκίνου στον εγκέφαλο[20]. Επιτάχυνση της καρκινογένεσης διαπιστώθηκε σε λευχαιµικά κύτταρα µετά από έκθεσή τους σε ακτινοβολία 1 µιλιβαττ (τα κινητά τηλέφωνα εκπέµπουν και 5 φορές πιο πάνω) [14, 21], ενώ διπλάσιο ποσοστό ανάπτυξης καρκίνου µετρήθηκε σε ποντίκια που εκτέθηκαν επί ενάµισι χρόνο σε ανάλογη ακτινοβολία[14].

Βλάβες στον αιµατο-εγκεφαλικό φραγµό: Το 2002, έρευνες του καθηγητή Darius Leszcynski της Υπηρεσίας Ασφαλείας από Ακτινοβολίες και Πυρηνικά της Φιλανδίας, έδειξαν για πρώτη φορά στον άνθρωπο ότι τα κινητά τηλέφωνα ενεργοποιούν εκατοντάδες πρωτεϊνών σε κύτταρα αρτηριών[22, 23], µε αποτέλεσµα την υπολειτουργία του αιµατο-εγκεφαλικού φραγµού και την είσοδο σε αυτόν τοξικών ουσιών. Ανάλογα αποτελέσµατα είχαν δείξει και άλλες προηγηθείσες µελέτες [24]. Η αδιαµφισβήτητη σχέση µεταξύ βλάβης στον εγκέφαλο και της ακτινοβολίας κινητού τηλεφώνου δείχθηκε σε ποντικούς από τον καθηγητή Νευροχειρουργικής Leif Salford, στο Πανεπιστήµιο Lund της Σουηδίας. Έδειξε ότι ακτινοβολία 16.000 φορές χαµηλότερη από το «αβλαβές» επίσηµο όριο έκθεσης του ανθρώπου προκαλεί διαρροή πρωτεϊνών µέσα από τον αιµατο-εγκεφαλικό φραγµό σε πάνω από το 50% των ποντικών[25-29]. Ο εκτεθειµένος εγκέφαλος είναι διάσπαρτος µε µαύρες κηλίδες από τις πρωτεΐνες που έχουν διαρρεύσει από τα γειτονικά αιµοφόρα αγγεία, και επίσης είχνει σηµάδια σηµαντικών νευρωνικών βλαβών. Εποµένως, ακόµα και ένα άτοµο που βρίσκεται κοντά σε κάποιο χρήστη κινητού τηλεφώνου ή µακρυά από µια κεραία µπορεί να επηρεαστεί από την ακτινοβολία τους.

Γ. Άλλες βλάβες

Προβλήµατα στην ακοή και την όραση: Τα συνήθη συµπτώµατα που σχετίζονται µε προβλήµατα ακοής είναι η προσωρινή µείωσή της, ζαλάδες, ναυτία, προβλήµατα ισορ ροπίας, καθώς και οξείς πόνοι, αίσθηση θέρ µανσης και καψίµατος στο αυτί. Στα προβλήµατα στο µάτι περιλαµ βάνονται ο περιοδικός ακούσιος σπασµός (το γνωστό τικ), το τρεµόπαιγµα, η θολή όραση, και ως πιο ακραίες οι αιµορ ραγίες και η τύφλωση. Αυτά επιβεβαιώνονται από έρευνες του φηµισµένου νοσοκοµείου Karolinska της Σουηδίας, καθώς και από τον καθηγητή Henry Kues του πανεπιστηµίου John Hopkins των ΗΠΑ, που µετά από 15ετή έρευνα β ρήκε ότι η ακτινοβολία των κινητών καταστρέφει τα ενδοθηλιακά κύτταρα του κερατοειδή χιτώνα και τα φωτοκύτταρα του αµφιβληστροειδή χιτώνα[30].

Διαταραχές ύπνου, πονοκέφαλοι, ηµικρανίες: Η ακτινοβολία προκαλεί µέχρι και διαταραχές στα αρχικά στάδια ύπνου σε άτοµα που χρησιµοποιούν κινητό τηλέφωνο λίγο πριν κοιµηθούν, όπως έδειξε µελέτη των ερευνητών Alexander Borbely και Peter Ackerman του Πανεπιστηµίου της Ζυρίχης[14, 31, 32]. Η καταστροφή του αιµατο-εγκεφαλικού φραγµού µπορεί επίσης να προκαλέσει πονοκεφάλους, αίσθηµα κούρασης, προβλήµατα ύπνου[22, 23], κάτι που επιβεβαιώνει σουηδική µελέτη σε χρήστες κινητού για πάνω από 15 λεπτά [14], και µια περιπτωσιολογική έρευνα ανάλυσης των συµπτωµάτων 3.000 χρηστών[33]. Το πιο συχνό παράπονο αυτών των χρηστών (του 38%) ήταν οι πονοκέφαλοι (ήπιοι, αυξοµειούµενοι, οξείς) και οι ηµικρανίες, συσχέτιση µεταξύ εµφάνισης πονοκεφάλων και βλάβης του αιµατο-εγκεφαλικού φραγµού έχει δειχθεί και από άλλες δηµοσιευµένες έρευνες[34, 35].

Νευροεκφυλιστικές ασθένειες: Σουηδική µελέτη αποκάλυψε το ενδεχόµενο πρόκλησης της ασθένειας Alzheimer [6, 36, 37], µια γαλλική µελέτη έδειξε την εµφάνιση συµπτωµάτων της ασθένειας Alzheimer σε ποντικούς [6, 38], και µια αµερικάνικη µελέτη σε ποντίκια διαπίστωσε απώλεια της βραχύβιας µνήµης και µαθησιακά προβλήµατα µετά από 45λεπτη έκθεση στην ακτινοβολία[14].

Αύξηση της αρτηριακής πίεσης: Έρευνα του νευρολόγου Δρ. Stefan Braune και συνεργατών του το 1998 στο Freiburg της Γερµανίας, χρηµατοδοτηθείσα από την Deutsche Telecom, έδειξε ότι η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων προκαλεί αύξηση της πίεσης του αίµατος[39]. Οι ερευνητές τοποθέτησαν κινητό τηλέφωνο στην δεξιά πλευρά του κεφαλιού 10 εθελοντών και το λειτουργούσαν εν αγνοία τους µε τηλεκοντρόλ. Κάθε φορά που ενεργοποιείτο το κινητό ανέβαινε η πίεση του αίµατος των εθελοντών κατά περίπου 1 µονάδα (5-10 mm Hg), πιθανώς διότι η ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία του δηµιουργούσε συστολή στις αρτηρίες του αίµατος. Αυτή η αύξηση θα µπορούσε να προκαλέσει καρδιακή προσβολή σε κάποιον µε σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήµατα (π.χ. ανεύρισµα).

Δ. Βιολογικές βλάβες στα παιδιά

Από το 1997, αυστραλιανή µελέτη συµπέραινε ότι τα παιδιά απορροφούν ακτινοβολίες µικροκυµάτων σε ρυθµό 3,3 φορές µεγαλύτερο από τους ενήλικες [40]. Στην Μεγάλη Βρετανία το 2000, µια έκθεση κρατικής επιτροπής Independent Expert Group on Mobile Phones, γνωστή και ως «Έκθεση Stewart», επισήµαινε την ανησυχία της για τις επιπτώσεις της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων στα παιδιά λόγω του ότι το νευρικό σύστηµά τους είναι υπό ανάπτυξη.

Επιπλέον, τα οστά του κρανίου τους είναι λεπτότερα από των ενήλικων και εποµένως επιτρέπουν την απορρόφηση περισσότερης ακτινοβολίας από τον εγκέφαλο. Στο ίδιο συµπέρασµα κατέληγε και βρετανική ερευνητική οµάδα για παιδιά κάτω των 16 ετών[41]. Θα πρέπει να συνεκτιµηθεί επίσης, ότι το αµυντικό ανοσοποιητικό σύστηµα των παιδιών που η αποτελεσµατικότητά του αποδοµείται από την ακτινοβολία του κινητού τηλεφώνου είναι λιγότερο ανεπτυγµένο από αυτό ενός ενήλικα, και εποµένως αδυνατεί να αντιµετωπίζει τα προβλήµατα υγείας που προκαλούνται από µακροχρόνια έκθεση σε τέτοια ακτινοβολία.

Η Έκθεση Stewart συνιστά ότι «η ευρέως διαδεδοµένη χρήση κινητών από παιδιά θα πρέπει να αποθαρρύνεται. Επίσης, δεν θα πρέπει να διαφηµίζεται από τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας η χρήση κινητών από παιδιά».” Παράλληλα, ο Υπουργός Παιδείας της Αγγλίας το 2000 ζήτησε από τα σχολεία να περιορίσουν τη χρήση κινητών τηλεφώνων σε παιδιά µέχρι 16 ετών και να εξασφαλίσουν ότι οι παρακείµενες κεραίες κινητής τηλεφωνίας δεν εκπέµπουν «ισχυρής έντασης ακτινοβολία» στον σχολικό χώρο[42]. Παρόµοιες πολιτικά συγκρατηµένες επιφυλάξεις για την χρήση κινητών από παιδιά διατυπώθηκαν το 2001 από την γαλλική κυβέρνηση και από το γερµανικό Ινστιτούτο Οικολογίας. Τέτοια ηµίµετρα είχαν το αντίθετο αποτέλεσµα: να αυξηθεί η χρήση κινητών από τα αγγλόπαιδα από 25% το 1999 στο 64% µόνο µέσα σε ένα χρόνο[43].

Οι ανησυχίες από την έκθεση των παιδιών στην ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων βασίζονται σε συγκεκριµένες ερευνητικές µελέτες. Κατ’ αρχάς, µελέτες του καθηγητή Om Gandhi από το Πανεπιστήµιο της πολιτείας Utah των ΗΠΑ, έδειξαν ότι η τρέχουσα µέθοδος µέτρησης του «ασφαλούς» ορίου µέγιστης έκθεσης στην ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων (βλέπε σχετική ενότητα κατωτέρω) χρησιµοποιεί ψεύτικα κεφάλια ενήλικα, πολύ µεγαλύτερα από ενός παιδιού, που σηµαίνει ότι το µέγιστο καθιερωθέν «ασφαλές» όριο (SAR) απορροφούµενης ακτινοβολίας δεν προσδιορίστηκε και δεν ισχύει για τα παιδιά[44].

Ο Δρ. Gerard Hyland, ειδικός στις ακτινοβολίες χαµηλής στάθµης και σύµβουλος της βρετανικής κυβέρνησης στα κινητά τηλέφωνα, σηµειώνει ότι «η ακτινοβολία είναι γνωστό ότι επιδρά στα εγκεφαλικά κύµατα, και τα παιδιά είναι ιδιαιτέρως ευάλωτα… Οι κύριες επιδράσεις είναι νευρολογικές, προκαλώντας πονοκεφάλους, απώλεια µνήµης και διαταραχές ύπνου»[45].

Ακόµα κι ένα τηλεφώνηµα διάρκειας 2 λεπτών µπορεί να αλλοιώσει την ηλεκτρική δραστηριότητα του παιδικού εγκεφάλου µέχρι και 1 ώρα αργότερα. Τέτοια αλλοίωση µπορεί να προξενήσει ψυχιατρικά και συµπεριφορικά προβλήµατα και βλάβες στην µαθησιακή ικανότητα.

Κατά τον Δρ. Hyland, «η αλλοίωση των εγκεφαλικών κυµάτων µπορεί να προκαλέσει απώλεια συγκέντρωσης και µνήµης, και επιθετική συµπεριφορά»[46]. Ανάλογες επιπτώσεις είχαν διαπιστωθεί το 1996 και σε παιδιά που ζουν κοντά σε ραδιοσταθµούς: παρουσιάζουν χαµηλή µνήµη και χαµηλά αντανακλαστικά και νευροµυϊκή αντοχή[47]. Τον ίδιο χρόνο, διαπιστώθηκε σηµαντική ελάττωση της οπτικής αντίδρασης και µειωµένη µνηµονική λειτουργία σε παιδιά που εκτίθενται σε ένταση ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας µέχρι και 40 χαµηλότερη από το ανώτατο όριο (SAR) των ΗΠΑ[48].

Οι επιπτώσεις της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων και άλλων πηγών παρόµοιας (µη ιονίζουσας) ακτινοβολίας στα παιδιά µπορεί να είναι ακόµα πιο σοβαρές. Μελέτες του καθηγητή Leif Salford του Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Lund της Σουηδίας έδειξαν ότι η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων θα µπορούσε να καταστρέψει εγκεφαλικά κύτταρα σε νέους ανθρώπους και να οδηγήσει στην πρώιµη εµφάνιση ασθενειών όπως του Alzheimer. Διαπίστωσε νέκρωση εγκεφαλικών κυττάρων σε νεαρούς ποντικούς ηλικίας 12-26 εβδοµάδων, που τα νευρικά τους κύτταρα βρίσκονται σε στάδιο ανάπτυξης ανάλογο µε αυτό των εφήβων και των µικρών παιδιών [49]. Αυτά τα ευρήµατα θα µπορούσαν να συσχετιστούν µε τον αυξηµένο βαθµό λευχαιµίας (διπλάσιο) και θνησιµότητας που παρατηρήθηκαν από το 1996 σε παιδιά που ζούσαν κοντά σετηλεοπτικές κεραίες, δηλαδή που εκτίθενται σε ηλεκτροµαγνητικά πεδία AM-FM έντασης µέχρι και 8000 φορές χαµηλότερη από το επίσηµο επιτρεπτό όριο (SAR) των ΗΠΑ[50]. Τα αυξηµέναποσοστά λευχαιµίας επιβεβαιώθηκαν 2 χρόνια αργότερα και σε παιδιά που ζούσαν µέχρι και 6 χιλιόµετρα από ραδιοφωνικoύς σταθµούς[51].

Εµπόδια των εταιρειών κατασκευής κινητών τηλεφώνων

σε ερευνητές

Το 1991, η Motorola χρηµατοδότησε έρευνα των βιοχηµικών Jerry Phillips και Ross Adey για τις επιπτώσεις της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων στην υγεία µας. Σύµφωνα µε καταγγελία του Phillips, η εταιρεία τους ασκούσε πιέσεις να παραποιήσουν και να µην αποκαλύψουν τα αποτελέσµατα των ερευνών τους, π.χ., ότι η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων καταστρέφει το γενετικό υλικό (το DNA) των ποντικών. Όταν βέβαια δεν συµµορφώθηκαν µε τις υποδείξεις διεκόπη η χρηµατοδότηση της έρευνάς τους[8].

Η πιο κραυγαλέα περίπτωση παρεµπόδισης ερευνών από τις εταιρείες κατασκευής κινητών τηλεφώνων αφορά τον επιδηµιολόγο Δρ. George Carlo. Διετέλεσε διευθυντής (1993-2001) του ερευνητικού προγράµµατος Wireless Technology Research (WTR) για τις επιδράσεις των κινητών τηλεφώνων στον άνθρωπο. Η έρευνα χρηµατοδοτήθηκε µε 28 εκατοµ. δολάρια από εταιρείες κατασκευής κινητών τηλεφώνων και διεξήχθη µέχρι το 1998, ένα χρόνο πριν ορίσει η ΕΕ το ανώτατο όριο (SAR) απορροφούµενης ακτινοβολίας στα 2 βαττ/κιλό ιστού. Η έρευνα αυτή έδειξε αναµφισβήτητη συσχέτιση µεταξύ της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων και της ανάπτυξης καρκίνου στον χρήστη τους. Ο Δρ. Carlo συµπέρανε ότι αυτού του είδους οι ακτινοβολίες ενδέχεται να προκαλούν γενετικές βλάβες, σηµειώνοντας ότι «δεν είναι πλέον σωστό να ισχυρίζονται οι εταιρείες κατασκευής κινητών τηλεφώνων ότι τα προϊόντα τους είναι ασφαλή».

Στις 07-10-1999 ο Δρ. Carlo, ως πρόεδρος της WTR, ενηµέρωσε την γνωστή εταιρία κατασκευής κινητών τηλεφώνων AT&T ότι η πιθανότητα εµφάνισης σπάνιων νευροεπιθηλιακών όγκων και όγκων ακουστικού νευρώµατος (acoustic neuroma) του εγκεφάλου στους πάνω από6 χρόνια χρήστες κινητών τηλεφώνων ήταν υπερδιπλάσια απ’ ό,τι στους µη χρήστες, και ότι υπάρχει συσχέτιση µεταξύ των εγκεφαλικών όγκων που αναπτύσσονται στην δεξιά πλευρά του κρανίου και της χρήσης του κινητού τηλεφώνου στην ίδια πλευρά του. Όπως δήλωσε τον ίδιο χρόνο, «Οι εταιρείες δαπανούν εκατοµµύρια δολάρια για να µε δυσφηµούν γιατί δεν τους άρεσεό,τι τους είπα… Δείχνουν προκλητική αδιαφορία για τους χρήστες κινητών τηλεφώνων»[52]. Ο Δρ. Carlo έστειλε επίσης επιστολές σε αµερικάνους βουλευτές, προειδοποιώντας ότι η ακτινοβολία κινητών τηλεφώνων προκαλεί καταστροφή του DNA των κυττάρων του αίµατος του ανθρώπου (και τη δηµιουργία µικροπυρήνων), που σηµαίνει ότι µπορούν να µετεξελιχθούν σε καρκινικά [6, 38, 53]. Μετά από ανασκόπιση των ευρηµάτων 75 µελετών για τη σχέση της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων µε καρκίνο εγκεφάλου, ο Δρ. Carlo συµπέρανε ότι υπάρχουν «βάσιµα ερωτηµατικά για την ασφάλεια» χρήσης τους, που δείχνουν ότι οι περί του αντιθέτου ισχυρισµοί των κατασκευαστών τους είναι ανυπόστατοι[54]. Τα αποτελέσµατα των ερευνών του ο Δρ. Carlo τα έχει αποκαλύψει και σε βιβλίο του που έγραψε µετά την απόλυση του από το ερευνητικό πρόγραµµα, το 2001[55].

Έµµεση αποδοχή της επικινδυνότητα των κινητών τηλεφώνων από τις εταιρείες κατασκευής τους

Τους πιθανούς κινδύνους υγείας από την χρήση των κινητών τηλεφώνων τους αποδέχονται έµεσα και οι ίδιες οι κατασκευάστριες εταιρείες. Αυτό φαίνεται από το ότι ορισµένες πατέντες για τα κινητά τους σχεδιάστηκαν να προσφέρουν προστασία στον χρήστη από την εκπεµπόµενη ακτινοβολία τους. Για παράδειγµα, µια πατέντα της Nokia (κατατέθηκε στις 28-07-1998) αναφέρει τα εξής: «Έχει υποστηριχθεί ότι η ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων προκαλεί αλλαγές στην ηλεκτρική κατάσταση -στην ιοντική ισορροπία- των νευρικών κυττάρων. Μια διαρκής και εστιασµένη έκθεση στην ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων έχει υποστηριχθεί ότι αδυνατίζει τις στρώσεις µυελίνης των νευρικών κυττάρων, και τελικά οδηγεί σε εξασθένιση της ακουστικής ικανότητας, σε ιλίγγους κ.λπ. Έχει προταθεί ότι η ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων µπορεί να διεγείρει υπερπαραγωγή των υποστηρικτικών κυττάρων του νευρικού συστήµατος, και στην χειρότερη περίπτωση μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη κακοήθων όγκων όπως π.χ. γλοιώµατος». Η Motorola, η Ericsson και άλλοι κατασκευαστές κινητών τηλεφώνων έχουν καταθέσει παρόµοιες πατέντες[8].

Οι εταιρείες αυτές αντιδρούν ακόµα και σε κάθε απόπειρα µερικής αντιµετώπισης του προβλήµατος από εταιρίες άλλων προϊόντων. Ενδεικτικά, το 2002 η γνωστή φίρµα Levi’s επρόκειτο να κυκλοφορήσει ένα µπουφάν µε ειδική τσέπη για κινητό τηλέφωνο, που θα προφύλασσε τον χρήστη από την ακτινοβολία του[6].

Αναγκάστηκε να υποχωρήσει µετά από σφοδρές αντιδράσεις των εταιριών κατασκευής κινητών τηλεφώνων, που δεν ήθελαν να φανεί ότι υπάρχει πρόβληµα επικινδυνότητας των κινητών, και αφετέρου διότι θέλουν οι ίδιες κάποια στιγµή να καρπωθούν τα κέρδη για πιο ασφαλή τηλέφωνα, κατοχυρώνοντάς τα µε σχετικές πατέντες.

Βέβαια, οι κατασκευαστικές εταιρείες θα αντιµετώπιζαν νοµικά προβλήµατα εάν ξεκινούσαν να πωλούν κινητά τηλέφωνα µε εσωτερική προστασία για την ακτινοβολία τους. Θα ήταν σαν να παραδέχονταν ότι υπάρχει πρόβληµα επικινδυνότητας του προϊόντος τους και θα νοµιµοποιούσαν εναντίον τους δικαστικές αγωγές από άτοµα που ανέπτυξαν διάφορες ασθένειες από τη χρήση των κινητών τηλεφώνων. Το ότι όµως τα κινητά τους δηµιουργούν σοβαρά προβλήµατα υγείας στο χρήστη αποδεικνύεται έµµεσα και από το ότι διεθνείς ασφαλιστικές εταιρίες όπως οι Lloyd’s και Stirling, αρνούνται να τους καλύψουν ασφαλιστικά έναντι του ρίσκου να δεχθούν µελλοντικές δικαστικές αγωγές στην περίπτωση που αποδειχθεί ότι τα κινητά προκαλούν µακροχρόνιες βλάβες στον χρήστη[8, 56]. Την όποια, δε, µικρή µείωση στην εκποµπή ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων τους (ήδη κυκλοφορούν κινητά τηλέφωνα µε όριο εκπεµπόµενης ακτινοβολίας κάτω από αυτό που έχουν υιοθετήσει η ΕΕ και οι ΗΠΑ), την κάνουν µόνο για οικονοµικούς λόγους: λόγου χάριν, εν όψει του γεγονότος ότι η Κίνα πρόκειται να επιτρέψει την πώληση κινητών µε χαµηλό όριο SAR. Μια χώρα µε εκατοντάδες εκατοµµύρια πιθανούς αγοραστές κινητών τηλεφώνων δύσκολα θα µπορούσε να αγνοηθεί από τους κατασκευαστές κινητών τηλεφώνων [6].

Συνένοχες οι κρατικές Υπηρεσίες Ελέγχου και οι Διεθνείς Οργανισµοί

Τόσο οι υπηρεσίες ελέγχου των ΗΠΑ, όσο και της ΕΕ αδιαφορούν µέχρι σήµερα να πάρουν ουσιαστικά µέτρα για την αντιµετώπιση των κινδύνων υγείας από την ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων και των κεραιών των σταθµών βάσης. Μη εξαιρετέα από την συγκάλυψη του σκανδάλου των κινητών είναι και η Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας, που, ενώ εκδίδει συµβουλευτική οδηγία υπέρ της χρήσης ακουστικών κινητού τηλεφώνου (hands-free), δεν διαπιστώνει την ύπαρξη αναµφισβήτητων αποδείξεων για κίνδυνο στην υγεία του χρήστη[14, 42]. Οι κρατικές υπηρεσίες υγείας της Αγγλίας και των υπόλοιπων χωρών της ΕΕ θεωρούν ότι δεν υπάρχουν αδιαµφισβήτητες αποδείξεις ότι η χρήση των κινητών προκαλεί καρκίνο, ούτε ότι αυξάνει τους κινδύνους στην υγεία. Αντιφάσκουσα µε αυτό, βέβαια, η Αγγλία συνεργάστηκε µε τις χώρες της ΕΕ την έκδοση οδηγιών το 1999 (European Council Recommendation 519/1999/EC) για το µέγιστο «ασφαλές» όριο εκπεµπόµενης ακτινοβολίας των κινητών (SAR).

Όπως θα δούµε ακολούθως, η τιµή SAR ορίστηκε για να αποφευχθεί η υπερθέρµανση των κυττάρων του εγκεφάλου, η µόνη δηλαδή επίδραση που προβληµατίζει τα κράτη της ΕΕ και όχι ο ήδη γνωστός κίνδυνος πρόκλησης  καρκίνων και µιας πληθώρας άλλων σοβαρών προβληµάτων υγείας. Και αυτό παρότι ακόµα και η Έκθεση Stewart στην Αγγλία συµπέραινε από τον 08-1999 ότι υπάρχουν «επιστηµονικές αποδείξεις που δείχνουν ότι µπορεί να προκληθούν βιολογικές επιδράσεις από την έκθεση στην ακτινοβολία σε επίπεδα κάτω από αυτά που ορίζουν αυτές οι οδηγίες». Τον ίδιο χρόνο, επίσης, η Επιτροπή Επιστήµης και Τεχνολογίας της Βουλής των Κοινοτήτων συνιστούσε χλιαρά «ότι η βιοµηχανία και το Εθνικό Συµβούλιο Ραδιολογικής Προστασίας πρέπει να διερευνήσουν τρόπους για να σχεδιαστούν κινητά τηλέφωνα που να µειώνουν την έκθεση στην ακτινοβολία ως δυνατότητα επιλογής του καταναλωτή»[6]. Με άλλα λόγια, οι Άγγλοι βουλευτές προσπαθούσαν να προστατέψουν την υγεία τους, συνιστώντας στις εταιρείες όχι να κατασκευάζουν ακίνδυνα κινητά για όλο τον κόσµο, αλλά στην ουσία να προσφέρουν την επιλογή του «ασφαλούς» αλλά ακριβού κινητού τηλεφώνου στους λίγους οικονοµικά ευκατάστατους χρήστες, και του επικίνδυνου και φτηνού στους υπόλοιπους, δηλαδή τους πολλούς χρήστες.

Πώς αντιµετωπίζουν σήµερα το σκάνδαλο των κινητών τα κράτη της ΕΕ; Όχι µόνο το συγκαλύπτουν, αλλά µας προτρέπουν και πώς να γίνουµε θύµατά του. Στις 21-09-2004, πέντε υπηρεσίες χωρών της Βόρειας Ευρώπης, αρµόδιες για τη δηµόσια υγεία και την προστασία από την ακτινοβολία, ανακοίνωσαν ότι οι χρήστες κινητών τηλεφώνων καλό είναι να χρησιµοποιούν τα hands-free που µειώνουν την έκθεσή τους στην ακτινοβολία. Οι ίδιες αυτές υπηρεσίες ως «Πόντιος Πιλάτος» επισηµαίνουν ότι οι συσκευές κινητής τηλεφωνίας δεν συνιστούν κίνδυνο για την υγεία όταν τηρούνται οι κανόνες χρήσης τους[57].

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαφώνησε ακόµα και µε το ανεπαρκές προληπτικό µέτρο της τοποθέτησης των κεραιών κινητής τηλεφωνίας σε απόσταση µεγαλύτερη των 300 µ. από κατοικηµένες περιοχές, παρότι έχει δειχθεί από προαναφερθείσες έρευνες ότι ακόµα και ελάχιστα ποσά ακτινοβολίας µπορούν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία µας.

Συγκεκριµένα, σε σχετικό ερώτηµα του ευρωβουλευτή της Ν.Δ. (καθηγητής βιοχημείας) Α. Τρακατέλλη αναφορικά µε την επικινδυνότητα της λειτουργίας των κεραιών στο Χορτιάτη Θεσσαλονίκης και σε άλλες περιοχές της χώρας, ο αρµόδιος επίτροπος Ε. Λικάνεν απάντησε ότι «οι επιστηµονικές αποδείξεις δεν υποστηρίζουν την άποψη που λέει ότι µια κεραία σε απόσταση 300 µ. θα είχε επιπτώσεις στην υγεία. Από τη στιγµή που τα πραγµατικά επίπεδα έκθεσης παραµένουν κάτω από τα συνιστώµενα επίπεδα, η υγεία των πολιτών είναι καλά προστατευµένη σύµφωνα µε όσα γνωρίζουµε»[58].

Το εξωφρενικό της υπόθεσης είναι ότι αυτό που αµφισβητεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το προβλέπει και τo νοµοσχέδιο του υπουργείου Μεταφορών για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες: θα απαιτεί να ξηλωθούν εντός ενός έτους όλες οι κεραίες που βρίσκονται σε ακτίνα µικρότερη των 300 µ. από σχολεία, ανώτατα και τεχνολογικά εκπαιδευτικά ιδρύµατα και νοσοκοµεία. Σηµειωτέον, η κατάθεσή του στη Βουλή καρκινοβατεί επί χρόνια, ίσως γιατί δεν είναι …έτοιµες ακόµα οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας.

Αλλά ακόµα και αυτό το νοµοσχέδιο δεν θα αφορά όλες τις κεραίες στη χώρα µας αλλά µόνο τις 4.000 από τις 6.000[1]. Και µέχρι τότε, ο Συνήγορος του Πολίτη (στερηµένος κάθε δικαιώµατος νοµικής επέµβασης, και στην ουσία δρώντας εκτονωτικά ως «µη κυβερνητική οργάνωση») θα διαµαρτύρεται για τις αυθαιρεσίες των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, που φυτεύουν όπως τους βολεύει όλη τη χώρα µε τις τοξικές κεραίες τους. Μόνο στην Πάτρα, έχουν φυτευτεί κυριολεκτικά πάνω στα κεφάλια µας τουλάχιστον 52 κεραίες[59].

Το απατηλό «ασφαλές» όριο (SAR) έκθεσης µας στην ακτινοβολία των κινητών

Τι είναι αυτό το περιβόητο όριο SAR (Specific Absorption Rate, ή Ρυθµός Ειδικής Απορρόφησης), µε το οποίο µας καθυσυχάζουν οι διεθνείς υπηρεσίες ελέγχου ακτινοβολιών;

Είναι ένας αριθµός που αντιπροσωπεύει την µέγιστη απορροφούµενη ενέργεια (σε βαττ ανά κιλό) από 1 ή 10 γραµµάρια (για τις τιµές SAR των ΗΠΑ και της ΕΕ, αντιστοίχως) ιστού του χρήστη που εκπέµπεται από το κινητό τηλέφωνό του για µια δεδοµένη χρονική περίοδο. Η ανώτατη επιτρεπτή τιµή SAR που ισχύει στην ΕΕ (2.0 βαττ/κιλό για 10 γραµµάρια ανθρώπινου ιστού) υποτίθεται ότι περιορίζει µόνο τις «θερµικές επιδράσεις» της ακτινοβολίας στον άνθρωπο και όχι άλλες πολύ πιο σοβαρές βλάβες. Εποµένως, το όριο SAR είναι αναξιόπιστο για την αίτιολογηση της ασφάλειας κινητού τηλεφώνου στη υγεία του χρήστη. Ένας άλλος λόγος αναξιοπιστίας του είναι ότι προσδιορίζεται σε ψεύτικο κεφάλι, γεµισµένο µε υγρά που υποτίθεται ότι προσοµοιάζουν την ούτως ή άλλως εξαιρετικά σύνθετη και εν πολλοίς άγνωστη σύσταση του ανθρώπινου εγκεφάλου. Είναι επίσης εκπληκτικό ότι για τον προσδιορισµό του SAR οι σχετικές κρατικές υπηρεσίες ελέγχου των ΗΠΑ και της ΕΕ δεν συνεκτίµησαν ούτε καν το µικρό µέγεθος του κρανίου των παιδιών ούτε το απροστάτευτο από τα οστά του κρανίου µάτι.

Το όριο SAR είναι εγκληµατικά παραπλανητικό διότι προαναφερθείσες έρευνες έδειξαν ότι βιολογικές βλάβες προκαλούνται ακόµα και σε έκθεση ακτινοβολίας 16.000 φορές κάτω από αυτό το όριο. Βασικά χρησιµοποιείται από τους κρατικούς και διεθνείς οργανισµούς ελέγχου και τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας ως «επιστηµονικό» άλλοθι και διαφηµιστικό δόλωµα των εταιρειών για την πώληση των τοξικών προϊόντων τους στους χρήστες-θύµατα. Το όριο SAR, όπως και κάθε ανάλογο «όριο ασφαλείας» για τη χρήση επικίνδυνων καταναλωτικών προϊόντων, είναι κάτι σαν την παρηγοριά (των διεθνών ελεγκτικών οργανισµών) στον άρρωστο (καταναλωτή) µέχρι να βγει η ψυχή του. Οι τιµές SAR των ευρωπαϊκών κινητών τηλεφώνων µπορούν να βρεθούν στην διαδικτυακή διεύθυνση: http://www.sarvalues.com/eu-complete.html.

Ελαχιστοποίηση βλαβών του χρήστη

Οι οδηγίες «ασφαλούς» χρήσης του κινητού τηλεφώνου δεν έχουν το επιδιωκόµενο αποτέλεσµα διότι δηµιουργούν την εντύπωση ότι θέτουν υπό έλεγχο ένα ως επί το πλείστον ασφαλές προϊόν. Έτσι, καλιεργούν µια ψευδή εντύπωση σχετικής ασφάλειας για τον χρήστη που τελικά καταλήγει στην παραβίασή τους. Παρά το ανέφικτό τους στην πράξη, κάποιοι από τους χρήστες ίσως ωφεληθούν από τις ακόλουθες στοιχειώδεις προφυλάξεις:

1. Να χρησιµοποιείται µόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο, και για τον ελάχιστο δυνατό χρόνο.

2. Να χρησιµοποιείται ελάχιστα είτε µακρυά από αστικά κέντρα ή µε µισο-άδεια µπαταρία διότι ακτινοβολεί µε την µέγιστη ισχύ του. Η ισχύς που απαιτείται για να πραγµατοποιηθεί µια σύνδεση σε αγροτική περιοχή, όπου οι σταθµοί αναµετάδοσης είναι πολύ λιγότεροι, µπορεί να είναι και 1.000 φορές µεγαλύτερη από αυτή που απαιτείται στις αστικές περιοχές[60].

3. Να χρησιµοποιείται πάντα το hands-free ή το σύστηµα blue tooth ανοιχτής ακρόασης.

4. Να χρησιµοποιείται κυρίως για αποστολή/λήψη µηνυµάτων, µε την προϋπόθεση ότι βρίσκεται µακριά από ζωτικά όργανα (κεφάλι, γεννητικά όργανα).

5. Τα παιδιά θα πρέπει να το χρησιµοποιούν µόνο σε επείγουσες περιπτώσεις και µόνο για µηνύµατα.

6. Να µη χρησιµοποιείται κατά την οδήγηση διότι (α) το αυτοκίνητο εγκλωβίζει και µεγιστοποιεί την ακτινοβολία που δέχεται ο χρήστης, και (β) διότι η συνοµιλία αποσπά την προσοχή του από την οδήγηση.

__________________________________________________

Παραπομπές

1. Ελευθεροτυπία, 01-02-2004.

2. Ελευθεροτυπία, 02-10-2004.

3. Κ. Ελευθεροτυπία, ‘Οικονοµία’, 25-07-2004.

4. Tegenfeld, Clas. ‘Better Electromagnetic Environment’: http://www.bemi.se.

5. Bo Sernelius, 2004. Possible induced enhancement of dispersion forces by cellular phones. Phys. Chem. Chem. Phys. 6 (7): 1363-1368.

6. http://www.iconmag.co.uk/mobile_phones1.htm.

7. http://www.rfsafe.com/computer_models_rfs.htm.

8. Begich, Ν., Roderick, J., Cell Phone Convenience or 21st Century Plague, Earthpulse Press

(http://www.wsws.org/articles/2002/jul2002/cell-j11.shtml).

9. http://www.globalchange.com/radiation2.htm.

10. Lai, H., Singh, N. P., 2004. Magnetic-field-induced DNA strand breaks in brain cells of the rat. Environmental Health Perspectives 112 (6): 687-694.

11. Radio Frequency Safe: http://www.rfsafe.com/article50.html.

12. Phillips, J. L., et. al., 1998. DNA damage in Molt-4 T- lymphoblastoid cells exposed to cellular telephone radiofrequency fields in vitro. Bioelectrochem. Bioenerg. 45:103-110.

13. Magras, I. N., Xenos, T. D., 1997. RF radiation-induced changes in the prenatal development of mice. Bioelectromagnetics 18:455-461.

14. http://www.globalchange.com/radiation.htm.

15. Panagopoulos, J. D., Karabarbounis, A., Margaritis, H. L. (2004). Effect of GSM 900-MHz mobile phone radiation on the reproductive capacity of Drosophila melanogaster. Electromagnetic Biol. Med. 23: 29-43.

16. Farrell, J. M. et al., 1997. The effect of pulsed and sinusoidal magnetic fields on the morphology of developing chick embryos. Bioelectromagnetics 18(6): 431-8.

17. Radio Frequency Safe: http://www.rfsafe.com/content-5.html.

18. BBC News, 14-10-2004.

19. International Journal of Oncology, 03-2003.

20. Case-Control Study on Radiology Work, Medical X-ray Investigations, and Use of Cellular Telephones as Risk Factors for Brain Tumors: http://www.emfguru.com/Research/hardel- study.html.

21. New Scientist Mail, 24-10-2002, http://www.globalchange.com/radiation.htm.

22. BBC News Online, 19-06-2002.

23. http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/2053565.stm.

24. Frey, H. A. Headaches from cellular thelephones: Are they real and what are the implications? Environ. Health Perspect. vol. 106(3), March 1998.

25. Salford, L. G., 1997. Blood brain barrier permeability in rats exposed to electromagnetic fields from a GSM wireless communication transmitter. Abstract in Proceedings of the Second World Congress for Electricity and Magnetism in Biology and Medicine, Bologna, Italy, June 1997.

26. Salford, L. G., et. al., 1993. Permeability of the blood brain barrier induced by 915 MHz electromagnetic radiation; continuous wave and modulated at 8, 16, 50 and 200 Hz.Bioelectrochem. Bioenerg. 30: 293-301.

27. Radio Frequency Safe: http://www.rfsafe.com/article490.html.

28. Geoffrey Lean, Environment Editor, 14–09-2003, http://news.independent.co.uk/world/science_medical/story.jsp?story=443248.

29. http://members.iinet.net.au/~emfacts/mobiles/microwaves.html.

30. Microwave News September/October 1998, http://www.microwavenews.com/kuesrfmw.html.

31. Scotsman, 16-10-2000.

32. Sunday Mirror, 15-10-2000.

33. http://www.microshield.co.uk.

34. Sandyk, R., Awerbuch, G. I., 1994. The co-occurance of multiple sclerosis and migraine headache: the serotoninergic link. Int. J. Neurosci. 76: 249-257.

35. Winkler, et al., 1995. Impairment of blood-brain barrier function by serotonin induces desynchronisation of spontaneous cerebral cortical activity: experimental observations in the anaesthetized rat. Neuroscience 68: 1097-1104.

36. Differentiation, May 2002.

37. Laurier, J., Do cellular phones represent a health risk?, 11-07-2002. (http://www.wsws.org/articles/2002/jul2002/cell-j11.shtml).

38. http://www.wsws.org/articles/2002/jul2002/cell-j11.shtml.

39. Lancet, 06-1998.

40. Radio Frequency Safe: http://www.rfsafe.com/article13.html, Helin, Jan. How Dangerous Is

Your Mobile Phone? Aftonbladet (Σουηδική εφηµερίδα), 08-02-1997.

41. Reuters Business News, June 2000.

42. LLoyds Product Liability Intentional, 30-09-2000.

43. The Ecologist, 26-10-2001.

44. Gandhi, O. P., Lazzi, G., Tinniswood, A., Yu, Q. S., 1999. Comparison of numerical and experimental methods for determination of SAR and radiation patterns of handheld wireless telephones. Bioelectromagnetics Suppl 4: 93-101.

45. Lancet, 11-2000.

46. NFO-Zentrale der Bürgerwelle, 07-04-2004: http://www.buergerwelle.de/d/dindex.html.

47. Kolodynski, A. A., Kolodynska, V.V., 1996. Motor and psychological functions of school children living in the area of the Skrunda radio location station in Latvia. Sci Total Environ.

180: 87-93.

48. Chiang, H., Yao, G.D., Fang, Q. S., Wang, K. Q., Lu, D. Z., Zhou, Y. K., 1989. Health effects of environmental electromagnetic fields. J. Bioelectricity 8: 127-131.

49. Environmental Health Perspectives, February 2003 (περιοδικό του National Institute of

Environmental Health Sciences των ΗΠΑ), http://www.globalchange.com/radiation.htm.

50. Hocking, B., Gordon, I. R., Grain, H. L., Hatfield, G. E., 1996. Cancer incidence and mortality and proximity to TV towers. Med. J. Aust. 165: 601-605.

51. Michelozzi, P., Ancona, C., Fusco, D., Forastiere, F., Perucci, C. A., 1998. Risk of leukemia and residence near a radio transmitter in Italy. Epidemiology 9 Suppl.: 354p.

52. The Express, 10-1999.

53. Journal of the National Cancer Institute.

54. Medscape, 31-07-2000.

55. Carlo, L. G., Schram, M., Carlo, G., Cell Phones: Invisible Hazards in the Wireless Age: An Insider’s Alarming Discoveries About Cancer and Genetic Damage, Carroll & Graf Publishers, 2001.

56. The Observer, 11-04-1999.

57. Ελευθεροτυπία, 22-09-2004.

58. Ελευθεροτυπία, 21-01-2004.

59. Ηµέρα, 18-11-2004.

60. Ελευθεροτυπία, 20-08-2004.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s